เห็นจิตเปลี่ยนแปลงถี่ๆ แต่ขณะที่ทุกข์เข้มข้นและจิตดิ้นรนมาก ความสุขผุดขึ้นเองกลางอก การภาวนาระยะนี้รู้สึกแปลกๆ มันเหมือนง่ายสบาย แต่สงสัยและสับสนมากขึ้น

คำถาม:

หลวงปู่:

สงสัยรู้ว่าสงสัย สับสนรู้ว่าสับสน มีชีวิตอยู่ชั่วขณะ อยู่กับปัจจุบัน ปัจจุบันไม่ใช่หนึ่งชั่วโมง ไม่ใช่หนึ่งนาที ปัจจุบันคือขณะนี้ พยายามฝึกตัวเอง ถ้าพวกเราแต่ละคนมีชีวิตอยู่ชั่วขณะ ความทุกข์มันตั้งอยู่ไม่ได้ ความทุกข์มันตั้ง ใช้ช่วงเวลา ไปคิด คิดแล้วก็ไปทุกข์อะไรอย่างนี้ มีระยะเวลา แต่ถ้าเรามีชีวิตทีละขณะๆ มีสติไปเรื่อยๆ ความทุกข์มันตั้งอยู่ไม่ได้ ค่อยๆฝึกไป ตรงนี้จิตถลำลงไปแล้วรู้ไหม ส่ายหน้ารู้ไหม เห็นไหมเมื่อกี้ ไม่รู้หรอก เมื่อกี้ตอนที่ส่ายหน้าจิตมันกระด้างเลย จิตมันแข็งๆ รู้สึกไหม ถ้ารู้จริง จิตโปร่งโล่งเบาเลย ถ้าจงใจรู้จิตจะแข็ง แข็งๆ กระด้าง อย่างเวลาเราพยักหน้าอย่างนี้ พยักหน้าตามธรรมชาติ ใจเราโปร่ง จงใจพยักหน้า ใจเราแน่น เพราะฉะนั้นเวลาภาวนา เคลื่อนไหวตามธรรมชาติดีที่สุดล่ะ ไปฝึกอีกไป

ตรงนี้บังคับจิตแล้ว มันตื่นเต้น คุยกับหลวงพ่อแล้วตื่นเต้นเลยตัวแข็งไปแล้ว ดูสิเห็นไหมมันแน่นไม่หายเลย ห้ามมันไม่ได้ รู้สึกไหมห้ามไม่ได้ จิตจะตื่นเต้นห้ามไม่ได้ จิตจะแข็งก็ห้ามไม่ได้ ดูไปเรื่อย มันไม่ใช่ตัวเรา สติระลึกรู้อะไร รู้รูปธรรม ก็เห็นมันไม่ใช่เรา สติระลึกรู้นามธรรม ก็เห็นมันไม่ใช่เรา เวลาสติระลึกรู้รูป รู้นาม รู้กาย รู้ใจ เห็นมันไม่ใช่เราไปเรื่อยๆ หมายรู้ไปเรื่อยๆ ว่ามันไม่ใช่เรา การเดินปัญญานั้นเบื้องต้นอาศัยการหมายรู้ หมายรู้ไตรลักษณ์ไปเรื่อยๆ อย่างของเบอร์ 1 หมายรู้ความไม่ใช่เรา ที่ให้หมายรู้ความไม่ใช่เรา เพราะจิตมันเป็นพวกมีปัญญามาก มันจะดูอนัตตา ถ้าจิตพวกศรัทธามากพวกอะไรมันก็ไปอีกแบบหนึ่ง พวกสมาธิมากมันจะไปอีกแบบหนึ่ง ของเราพวกปัญญามาก ดูอนัตตาไปเรื่อย อย่าถลำลงไปดู ทำตัวเป็นแค่คนเห็นเท่านั้นเอง เห็นกายเคลื่อนไหว เห็นใจเปลี่ยนแปลง กายที่เคลื่อนไหวไม่ใช่เรา หมายรู้ไป ไม่ใช่คิด คิดกับหมายรู้ไม่เหมือนกัน สภาวะมันไม่เหมือนกัน ตรงนี้คิดอุตลุดแล้ว กลับมาทำกรรมฐานใหม่ เวลาที่เราภาวนาแล้วเกิดสับสนวุ่นวาย ไม่ต้องฝืนแก้ ไม่ต้องฝืนทำอะไรต่อไป กลับมาเริ่มต้นนับหนึ่งใหม่ มารู้สึกที่อารมณ์กรรมฐานของเราใหม่ เริ่มต้นใหม่เลย ของที่วุ่นวายผิดพลาดไปแล้ว โยนทิ้งไปเลย แล้วเริ่มต้นใหม่